Columns van dokter Bolhuis

De columns verschijnen in 2018 als boekje

Van 2009 tot en met 2015 schreef dokter Bolhuis bijna maandelijks columns over voeding, leefstijl en preventie op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten. Binnenkort verschijnen deze columns als bundel. Hieronder alvast een paar columns om een indruk te krijgen.

===============================

Migraine / hoofdpijn

Migraine (Column GezondNu, oktober 2012)
Altijd magnesium aanvullen.

In New York werkt een neuroloog met een unieke achternaam: Alexander Mouskop. Hij is gespecialiseerd in hoofdpijn en migraine en publiceert geregeld over natuurlijke behandelmethoden bij deze klachten. Op zijn website (1) staat bij Scientific Articles een prachtig overzichtsartikel over de relatie tussen voeding en migraine en in mei 2012 publiceerde hij een artikel waarin hij uitlegt waarom iedereen met migraine extra magnesium moet krijgen. (2)

Magnesium is na Kalium het meest voorkomende positief geladen ion in onze cellen (intracellulair) en magnesium speelt een essenti le rol in veel intracellulaire processen waaronder de energieproductie van cellen (zie ook mijn eerdere columns over magnesium). Daarnaast lijkt magnesium een belangrijke rol te spelen bij het ontstaan van migraine (mogelijk speelt slechtere werking van mitochondriën een rol bij migraine).

Routine bloedonderzoek geeft geen werkelijk beeld van hoeveel magnesium iemand in zijn lichaam heeft. Dit komt omdat in het bloed of serum niet meer dan twee procent van de magnesiumvoorraad te meten is. Het meeste magnesium wordt opgeslagen in de botten (zo"n twee derde van het totaal) en bijna een derde van het magnesium ligt intracellulair. Een dokter dit zegt het serum magnesium gehalte is normaal dus u hoeft geen extra magnesium heeft bovenstaande dus niet begrepen.

Een tekort aan magnesium geeft klachten van vermoeidheid, zwaarmoedigheid en depressie en geeft een verhoogde kans op trombose. Magnesium be nvloedt de gevoeligheid voor neurotransmitters (o.a. voor serotonine) en speelt een rol bij het vrijkomen van een grote variatie aan neurotransmitters. Daardoor speelt magnesium een rol bij spanning, angst, onrust en depressie. In de praktijk is vaak het eerst herkenbare teken dat mensen laag in de magnesium zitten het hebben van spierkrampen, hoofdpijn of migraine.

Hoe het precies zit weten we nog niet, maar er is sterk bewijs dat mensen die lijden aan migraine veel vaker (ruim de helft) een magnesiumtekort hebben. Mogelijke oorzaken hiervoor zijn: een minder goede inname (te weinig bladgroenten, olijven, vijgen, dadels, noten en zaden eten), een genetische aanleg waardoor ze minder goed magnesium kunnen opnemen, of erfelijk meer magnesium uitplassen en een verhoogde uitscheiding van magnesium door stress (bij stress plas je tot vier keer meer magnesium uit dan normaal).

Er zijn enkele dubbelblind placebo gecontroleerde studies verricht met magnesium bij migraine en deze studies laten wisselende resultaten zien, zeer waarschijnlijk omdat zowel mensen met een magnesiumtekort als mensen zonder een tekort meededen. Omdat het zo lastig is een goed beeld te krijgen van iemands magnesium voorraad pleit dokter Mouskop voor het standaard geven van zowel magnesium injecties als magnesiumcapsules (dagelijks 400 mg elementair magnesium, bijv. als magnesiumcitraat of magnesium-l-threonaat, géén magnesiumoxide) aan mensen met migraine.

Magnesium is extreem veilig als middel, is goedkoop en voor migraine lijders met een magnesiumtekort kan het zeer effectief zijn.

Andere natuurlijke middelen met bewezen effectiviteit bij migraine zijn riboflavine (vit. B2, 400 mg) en een speciaal gifvrij extract uit Groot Hoefblad (2 x daags 75 mg), ginkgo biloba (120 mg/dag), co-enzym Q10 (100 mg/dag) en alfa-liponzuur (2 x daags 300 mg).
Gember lijkt ook zinvol, maar daarvan is nog te weinig bewijs. Omdat stress een belangrijke rol speelt is leren los te laten (Sedonamethode, mindfulness, meditatie), ontspanningsoefeningen en beweging van belang. En aangezien het overslaan van een maaltijd migraine kan uitlokken is een regelmatige dagindeling; eten op vaste tijden en voeding die de bloedsuiker stabiel houdt (minder suiker, minder zetmeel en extra haverzemelen) ook van belang.

Johan Bolhuis, arts
www.vingerhoed2.nl


1. www.nyheadache.com
2. PMID: 22426836

===============================

Lavendelolie

Lavendelextract bij angst of slaapproblemen

Lavendelextract bij angst of slaapproblemen

Lavendelolie
meer ontspannen, minder angstig


Wie kent niet de geur van lavendel? Het doet je meteen denken aan beelden van de prachtige lavendel-paarse velden in de Provence in Frankrijk en het is de geur van ontspanning.
Een paar druppeltjes lavendelolie op een tissue, naast het kussen van mijn dochter of zoon, helpt ze nog steeds om makkelijker in slaap te vallen. Zelf ben ik fan van een warm bad met lavendelolie erin en om de spieren extra te ontspannen met nog flink wat bitterzout (magnesiumsulfaat) erbij. Heerlijk!

Lavendel heeft een ontspannende werking. Als je het inademt, als je het op je huid smeert en als je het inneemt.

Om in te ademen:
Een recent onderzoek liet zien dat er diverse essentiële oliën zijn die ontspannend werken en helpen bij lichte slaapstoornissen, maar dat naar lavendelolie het meeste onderzoek is gedaan (1). Het is veilig en simpel toe te passen. In één van die onderzoeken (2) liet men bij vijftig patiënten op een medium-care afdeling "s nachts een glazen potje naast het hoofdeinde van het bed staan met daarin 3 milliliter pure lavendelolie. De bloeddruk daalde en de pati nten gaven aan beter geslapen te hebben. Het verschil met de controlegroep was echter niet significant.
Een andere studies op een hartbewaking, waarbij patiënten voor en na de ingreep naast lavendelolie ook nog wat kamille en neroli (bittere sinaasappel)moesten inhaleren, liet wel een significant verschil zien. Ze sliepen beter en waren minder angstig (3).
Een onderzoek met zevenenveertig migraine patiënten laat zien dat de hoofdpijn duidelijk afneemt na inhalatie van lavendelolie.(4) Inhalatie van lavendelolie stimuleert rustgevende hersengolven, laat de hartslag dalen en de proefpersonen noemen zichzelf meer ontspannen en verfrist (5).

Op de huid:
Als wondverzorging pijnlijk is dan lijkt lavendelolie de pijn te verminderen (6), na een bevalling helpt het tegen perianale pijn. Koliekpijn bij kinderen en menstruatiepijn neemt af na een massage met lavendelolie. Samen met Tea tree olie lijkt het overmatige haargroei bij vrouwen af te remmen en lavendelolie heeft een licht antischimmel werking.

Om in te nemen:
Je kunt lavendel ook innemen. Misschien ken je het al vanuit sommige Herbes de Provence soorten, of vanuit een relax-thee, maar zeker in capsulevorm, met 80 tot 160 milligram van een gestandaardiseerd extract is er goed onderzoek naar gedaan. Ik vond vooral veel onderzoek naar een angst gerelateerde klachten. Mensen zijn na inname van een capsule met lavendelolie beduidend minder angstig (6), het lijkt net zo goed te werken als Lorazepam (maar zonder de bijwerkingen en zonder kans op verslaving) (7). Ze hebben een minder sombere stemming en ook slaapstoornissen die gerelateerd zijn aan angst nemen af. Het meest recente gerandomiseerde dubbelblinde onderzoek betreft een onderzoek bij 539 mensen met een gegeneraliseerde angststoornis, waarbij een capsule met lavendelolie vergeleken werd met een bekend antidepressivum. Lavendelolie in capsules werkte beter, minder depressief, betere kwaliteit van leven en vooral ruim de helft minder angstklachten (8).

Hoe lavendelolie precies werkt is nog niet duidelijk. Het lijkt erop dat lavendelolie een remmend effect op de calciuminstroom in zenuwcellen heeft. Daardoor is er een gelijkmatiger afgifte van boodschapperstoffen en kunnen zenuwcellen meer ontspannen(9). Omdat voor veel mensen de geur van lavendel al gekoppeld is aan ontspanning, speelt mogelijk de verwachting dat je er ontspannen van wordt ook een rol (10). Voortaan ruikt het bij ons thuis in de slaapkamers in ieder geval vaker naar lavendel.



Johan Bolhuis, arts
www.vingerhoed2.nl



Literatuur (zoek op Pubmed met het PMID nummer):

1. PMID: 24720812
2. PMID: 24382614
3. PMID: 23476690
4. PMID: 22517298
5. PMID: 22612017
6. PMID: 23808618
7. PMID: 19962288
8. PMID: 24456909
9. PMID: 23637742
10. PMID: 17845737


P.S. Omdat er veel vragen over kwamen. Stel dat u inwendig lavendelolie wilt nemen, neem dan geen druppels, maar een speciaal daarvoor geschikt supplement met 80 mg lavendelolie extract. Het is o.a. hier te bestellen of dichterbij in de meeste apotheken in Duitsland, maar dan heeft u wel een recept nodig. (zie www.lasea.de).

Eat naked

Van S.A.D. naar N.A.K.E.D. en van zorgeloos naar meer bewust

Mijn ouders gingen vaak met ons op vakantie naar het naaktstrand. We lagen uren te bakken op het Texelse strand, we koelden af door te zwemmen in de Noordzee. Schelpen verzamelen, lopen langs het strand, frisbee gooien, vliegeren. Heerlijk en zorgeloos. We groeven kuilen en lagen daarin lekker lui te lezen of lekker te slapen. Stapels boeken heb ik weggelezen met de zon brandend op mijn huid. Insmeren met factor 4, 6 of 8, hoger was er niet. En dan "s avonds de pijn van overal verbrand zijn en het koelen door te deppen met het plakkerige Tschamba Fii.

Op het strand dronken we koffie uit een thermoskan en lauwe aanmaak limonade. Als je honger had een volkoren boterham met gestampte muisjes of met een plakje zwetende kaas.
Vorig jaar zat ik weer eens aan het strand. Nu met mijn eigen gezin. Hoe anders was dat. In de schaduw van een koepeltentje, niet te lang in de zon, goed in gesmeerd, diverse supplementen van te voren ingenomen en zorgen dat je niet verbrand. Nog wel naakt zwemmen in zee en daarna een half uurtje opwarmen in de zon. Verder de zonnebril op en lekker lezen, maar wel om de beurt, want iemand moet op de kinderen letten. En vooral veel slapen. Voor mij is er niets rustgevender dan het geluid van de branding en wat krijsende meeuwen.

Toch is er bij mij iets weg van de zorgeloosheid van vroeger. Ik merk dat ik wat voorzichtiger geworden om lang in de zon te zitten. Alsof naar het strand gaan ook een beetje gevaarlijk is. En met voeding is dat tegenwoordig ook zo. Je wordt bang gemaakt met beweringen over voeding als dit is goed en dat is slecht. Een volkorenbroodje met gestampte muisjes is voor mij ongezonde voeding. Minder zorgeloos, meer bewust.

Het voordeel van bewuster leven is dat we beter weten wat wel en niet gezond is. Hopelijk leven we daarmee langer en blijven we langer gezond.

Ons grote voorbeeld hoe het niet moet is Amerika. Het Standaard Amerikaanse Dieet wordt daar afgekort als S.A.D. en SAD is ook het Engels voor triest of droevig. Overgewicht, suikerziekte, hart- en vaatziekten en de enorme toename van kanker, botontkalking en Alzheimer komt grotendeels door dit dieet. De helft van het Standaard Amerikaanse Dieet bestaat uit suiker en zoetstoffen, graanproducten en zuivel. Men eet in de V.S. 10.000.000.000 (= 10 miljard) dieren per jaar. Dat is als je al die koeien, varkens en kippen achter elkaar zet, ongeveer vijf keer de afstand van de aarde naar de maan. Per jaar! Dat is 330 gram vlees per dag per persoon!

En dan de frisdrank consumptie. Amerikanen nuttigen ruim twintig theelepels suiker per dag. Elke dag één glas zoete "fris drank drinken naast de normale voeding kan tot vijf kilo gewichtstoename per jaar opleveren (1,2). Drink geen extra suikers als je wilt afvallen (3).

In Amerika is een nieuwe organisatie ontstaan, N.A.K.E.D.-food en hun NAKED-food magazine. N.A.K.E.D. is dan een afkorting voor New American Kind and Enlightened Diet. Het gaat hier om een initiatief om mensen weer echt voedsel en vooral weer planten te laten eten.
Biologisch geteelde voeding waar vezels in zitten.
Bill Clinton is overstag na een hartinfarct, dr. Dean Ornish zet zich in voor volop groenten en een bewuste leefstijl en Michael Pollan schrijft in zijn boek: "Een pleidooi voor echt eten , de samenvatting:

"Eet echt voedsel, niet te veel, vooral planten .

Zelfs een salade mag wat meer naakt zijn. Weg met de croutons.



Johan Bolhuis, arts,
www.vingerhoed2.nl

1) PMID:23318721
2) PMID: 19704096
3) PMID: 24548259

===============================

Gember

Gember

Gember

Gewoon wat gember en drukpuntmassage
Tegen misselijkheid en pijn

Sommige natuurlijke middelen zijn echt een goedkoop alternatief.
Gember is daar een mooi voorbeeld van.
100 Capsules met 500 mg gemberextract kosten maximaal zo"n 11 euro en een vers stukje gember is nog geen euro.

Als je misselijk bent door chemotherapie is de standaard therapie een infuus met Zofran.
Bijna 30 euro per toediening en dan zijn de kosten van het infuus, de spuiten en naalden niet meegerekend.
Bijwerkingen: vaak hoofdpijn, soort gevoel van opvliegers.

Bij bijna 70% van de mensen blijkt ondanks deze Zofran er toch nog misselijkheid op te treden, het werkt dus niet heel effectief.
De Amerikaanse assistent professor Julie Ryan deed onderzoek bij 576 patiënten die chemotherapie ontvingen en de standaard behandeling met Zofran erbij kregen tegen misselijkheid en braken. Daarnaast kregen de mensen uit de groep een neppil of 500 mg, 1000 mg of 1500 mg gember per dag. Ze noteerden keer daags de mate van misselijkheid en braken, gedurende 6 dagen na de chemo.

De groep die 500 of 1000 mg gember per dag kreeg hadden het minste last van misselijkheid en braken en hadden dit echt significant minder dan de controle groep. Dat de hoogste dosering niet zo effectief werkte kan zijn veroorzaakt dat teveel gember juist weer wat prikkelend werkt, dus liever niet te hoog doseren.
Zo kun je voor 22 cent per dag een heel duidelijk effect krijgen, terwijl vaak in ziekenhuizen nog wat extra Zofran wordt bijgegeven als infuus of tablet.
Nog goedkoper bij misselijkheid en braken door chemotherapie is massage van een acupunctuurpunt. Het gaat om het punt P6 ook wel Neiguan genoemd. Dit punt ligt drie vingerbreedtes onder het bovenste lijntje van je pols en tussen beide botten. Zeg maar op de plaats van de sluiting van een horlogebandje. Uit vele studies is gebleken dat massage van dit punt (door er zelf op te drukken en evt. rondjes te draaien) helpt om misselijkheid tegen te gaan. Het is het meest onderzochte en werkzaam bevonden acupunctuurpunt. Bij zo"n 70% van de mensen werkt het en nog helemaal gratis ook.

Met een gezondheidszorg die steeds duurder wordt zijn dit van die simpele zaken die iedere arts toch zou moeten weten, maar helaas niet leert tijdens zijn opleiding. Er is immers geen farmaceut die kan verdienen aan een beetje gember.
Als je misselijk bent vanwege zwangerschap dan mag je ook beide middelen toepassen en dat geldt ook voor misselijkheid bij reisziekte, zeeziekte, wagenziekte of na een narcose. En in tegenstelling tot de Zofran die vaak hoofdpijn kan geven helpt gember juist zeer effectief tegen hoofdpijn (en gewrichtspijn).

Gember is een natuurlijke pijnstiller en een ontstekingsremmer.
Zelf hou ik erg van gember in koekjes, door maaltijdsalades met forel of zalm en als ik het koud heb een vers plakje gember in de koffie of thee. Gemberpoeder, gingerale en gekonfijte gember werken ook, al zijn de laatste vanwege al het toegevoegde suiker minder aan te raden.

Johan Bolhuis, arts

www.vingerhoed2.nl

======================

Zorg voor jezelf

De komende jaren groeit het aantal ouderen (65+) en krijgen we te maken met minderen jongeren.

De ouderen van nu leven langer en hebben ook langer medicatie en verzorging nodig.

De gezondheidszorg is vooral ouderenzorg. Er staat ons een grote afname van productiviteit te wachten.

Zijn er nu in China nog negen jongeren die financieel bijdragen aan de zorg van één oudere, over vijftien jaar zijn dat er nog maar vijf en over dertig jaar nog maar drie en in Europa dan nog maar twee.

Het kan niet anders dan dat die twee jongeren dan per oudere die ze ondersteunen enorm veel moeten bijdragen aan de verzorging voor de ouderen en dat kun je niet van ze vragen volgens het Lifestar Institute (1).

De enige oplossing is:

Zorgen dat we minder afhankelijk worden van zorg, we gezonder oud worden en tot op hoge leeftijd vitaal blijven.

Het bovengenoemde Lifestar Institute noemt drie manieren die zorgen dat we gezonder oud worden:

1. informeer burgers om hun leefstijl te verbeteren (eet gezonder en beweeg meer)

2. ontwikkel anti-aging medicijnen die ondersteunend werken op het vermogen van het lichaam om gezond te blijven

3. ontwikkel methoden die schade aan cellen of moleculen in het lichaam kan herstellen, vervangen of neutraliseren en pas deze methoden toe.

Laten we alvast beginnen met nummer 1: Eet gezonder en beweeg meer.

Dr. Emily Nicklett publiceerde in mei 2012 een onderzoek(2) waarin 713 vrouwen van 70 tot 79 jaar vijf jaren nauwkeurig werden gevolgd. Deze studie laat zien dat maar liefst de helft van de deelneemsters niet aan sport of extra beweging doet, terwijl 21 procent gematigd bewoog en 26 procent actief aan beweging deed. De actieve groep en degenen die het meeste groente en fruit eten hadden de helft minder kans om in die vijf jaar te overlijden dan de groep die het minste beweegt en het minst gezond eet.

Bij dat gezonder eten past ook een dieet met veel minder vlees. Een recent verschenen meta-analyse (3) van zeven onderzoeken met in totaal bijna honderdvijfentwintigduizend deelnemers laat zien dat de kans om te overlijden aan een hartinfarct was 29% lager bij vegetariërs ten opzichte van niet-vegetariërs. Vegetariërs hadden daarnaast een significant kleinere kans op kanker dan niet-vegetariërs, namelijk 18% minder kans. Vleeseters hebben mogelijk meer kans op darmkanker, borstkanker en prostaatkanker.

Ik was benieuwd wat het Lifestar Institute aan ideeën had voor maatregel 2 en 3, maar zag dat hun website al ruim een jaar niet word bijgewerkt. Gelukkig is een andere organisatie (SENS Foundation, www.sens.org) volop bezig met dezelfde ideeën. Zij bestuderen veelbelovende anti-aging middelen en houden jaarlijks een congres. De lezingen van oprichter Aubrey de Grey zijn bijzonder genoeg om eens op www.ted.com te bekijken.

Op een congres in London vroeg ik eens aan Aubrey de Grey wat hij zelf deed als anti-aging maatregelen en hij vertelde dat hij vooral goed oplet in het verkeer en dat hij niet te veel eet.

Tja het zijn vaak de kleine dingen die het doen, (en dat kun je niet vroeg genoeg leren: zie Dumbways2die)

Johan Bolhuis, arts

www.vingerhoed2.nl

1. zie http://youtu.be/u8CyNQDsass en www.lifestarinstitute.org/site

2. PMID: 22587851

3. PMID: 22677895